Tác giả: Đại học Y dược HuếChuyên ngành: Thần KinhNhà xuất bản:Đại học tập Y dược HuếNăm xuất bản:2015Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy vấn cập: cộng đồng

Khám 12 đôi dây thần kinh sọ não

Dây I (dây thần gớm khứu giác- olfactory nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Từ niêm mạc mũi những sợi thần gớm qua sàng xương bướm chế tạo ra thành hành khứu tiếp đến thành dải khứu lấn sân vào vỏ não thùy thái dương. 

Cách khám 

Dùng lọ dầu bạc bẽo hà, nước hoa để từng lỗ mũi một để tín đồ bệnh ngửi lúc nhắm mắt. Kiêng dùng các chất kích mê say như amoniac, dấm vì nó kích thích hợp dây V. 

Thay đổi bệnh án và nguyên nhân

Giảm hoặc mất mùi chạm chán trong bệnh lý niêm mạc mũi như polype, viêm mũi; u màng não lòng vùng trán, u hành khứu, u xương sàng, u cánh nhỏ tuổi xương bướm, u hồi hải mã, u thể trai; gặp chấn thương sọ tầng trước làm đứt dãi khứu; viêm mạng nhện vùng xương sàng, viêm teo rễ thần kinh trong căn bệnh giang mai thần kinh, bệnh dịch phong; phồng đụng mạch thông trước; bao gồm khi bởi loạn thần kinh chức năng.. 

Lẫn mùi: ngửi hương thơm này thành mùi kia gặp gỡ trong hysterie. 

Ảo khứu chạm mặt lúc mê sảng, u hải mã, tinh thần phân liệt.

Bạn đang xem: 12 đôi dây thần kinh sọ não

Dây II (dây thần kinh thị giác- optic nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Từ võng mạc những sợi thị giác vào chéo thị, nghỉ ngơi đây những sợi nghỉ ngơi trong bắt chéo cánh còn các sợi ở quanh đó đi thẳng. Từng dải thị trở về củ não sinh bốn trước cùng thể gối ngoài, một vài tạo tia thị giác trải qua phần bên dưới bao vào đi mang lại thùy chẩm .

Cách khám 

Khám thứu tự thị lực, thị trường và soi lòng mắt từng đôi mắt một. 

Thị lực:

Sơ bộ: nhìn các ngón tay ở khoảng cách khác nhau. 

Chính xác: dùng bảng đo thị giác để giải pháp 5m biết được thị lực mấy phần 10. 

Thị lực có thể giảm hoặc mất một hoặc nhì mắt bởi viêm dây thần kinh thị, vị dây thần tởm sọ hoặc trong tăng áp lực nặng nề nội sọ lâu ngày... Cần sa thải các căn bệnh về mắt gây sút hoặc mất thị giác như sẹo giác mạc kết mạc, đục chất liệu thủy tinh thể, tật khúc xạ...

Thị trường

Sơ bộ:

Người thầy thuốc ngồi đối lập với bệnh nhân cách nhau 1m, bịt mắt trái ngược nhau (thầy thuốc bịt mắt trái thì bệnh nhân che đôi mắt phải) quan sát thẳng vào nhau, tiếp nối đưa một vật dụng hay ngón tay từ ko kể vào trong, từ trên xuống hoặc ngược lại đến khi thấy thì người mắc bệnh nói có. Giải pháp này là so sánh thị phần của người bệnh và thầy thuốc. 

Chính xác sử dụng chu vi kế, thông thường nhìn ra phía bên ngoài 900, chú ý xuống 700, vào trong và lên bên trên 600. 

Thị trường có thể mất trọn vẹn (liên quan đến thị lực) Thu hẹp thị phần về mọi phía vì chưng teo dây II. 

Ám điểm trung tâm: ko thấy làm việc giữa là vì viêm rễ thần kinh thị hậu nhãn cầu. 

Bán manh (nửa thị trường không quan sát thấy) tất cả hai loại: 

Khác bên (khác tên) là buôn bán manh ở hai bên do u tuyến đường yên hoặc phía mũi vì viêm màng nhện vùng giao thoa thị lực (xem hình 1.7 và hình 1.8). 

Cùng mặt (đồng danh) là phân phối manh bên buộc phải hoặc là bên trái của thị trường hai mắt chạm mặt trong thương tổn sau chéo cánh thị (dãi thị giác - tia thị giác).

Tổn yêu mến bên yêu cầu thì mất thị trường bên trái và trái lại thường vị tai biến hóa mạch ngày tiết não, u não... 

*

Hình 1.7. Chào bán manh thái dương

Hình 1.8. Chào bán manh phía mũi  

*

Hình 1.9. Chào bán manh đồng danh (bên phải) vị tổn yêu quý dải thị giác  

Hình 1.10. Chào bán manh đồng danh (bên phải) vị tổn yêu mến sau chéo cánh thị

Ngoài ra còn có manh 1/4 khi tổn yêu quý ở thủng thẳng cựa trước với sau qua hai hình sau. 

Ðáy mắt: 

Bằng đèn soi đáy mắt hiểu rằng tình trạng đụng tĩnh mạch, võng mạc, sợi thị, hoàng điểm. Biết được những bệnh lý xơ vữa cồn mạch, tăng tiết áp, đái túa đường...

Giai đoạn mau chóng phù sợi thị là mờ bờ gai. Nếu sợi thị phù cao hơn bề mặt võng mạc 1mm thì phải điều chỉnh số kính lên 3 điop mới nhìn rõ bờ gai.

*

Hình 1.11.Manh 1/4 dưới vì tổn yêu đương rãnh cựa trước

Hình 1.12.Manh 1/4 trên bởi tổn thương từ từ cựa sau  

Sau đó là quy trình xuất máu võng mạc thấy các đám xuất ngày tiết võng mạc nằm bên cạnh các tĩnh mạch. 

Cuối cùng là teo tua thị, từ bây giờ bờ gai thị rõ, nham nhở rất có thể chuyển sang màu trắng đục, huyết mạch thưa thớt, co nhỏ. 

Phù sợi thị là triệu hội chứng rất đặc biệt của hội chứng tăng áp lực nội sọ. Lý do thường gặp gỡ nhất là khối choán nơi trong sọ (u, áp xe não, tiết tụ...) 

Các dây vận động nhãn cầu 

Giải phẫu chức năng

Dây vận nhãn phổ biến (dây III- Oculomotor Nerve) khởi nguồn từ cuống óc đến đưa ra phối cơ mắt trừ cơ thẳng xung quanh và cơ chéo cánh lớn, hình như còn đưa ra phối chi phối cơ nâng mi. Nhánh phó giao cảm gây teo đồng tử, chi phối khung người mi tham gia và điều chỉnh tiêu trường đoản cú khi chú ý xa - gần... 

Dây vận nhãn ngoài (dây VI- Abducens Nerve) đi từ ước não bỏ ra phối cơ thẳng ngoài. 

Dây cảm rượu cồn (dây IV- Trochlear Nerve) từ bỏ cuống não đưa ra phối cơ chéo lớn (đưa ánh mắt xuống cùng ra ngoài). 

Cách khám 

Bảo người bị bệnh nhìn các hướng khác nhau, thông thường mắt chuyển được về số đông hướng rất nhiều nhau. 

Xem gồm giật nhãn mong không? 

Khám tiểu đồng (kích thước, đáp ứng...) 

Các thể hiện bệnh lý 

Liệt đơn chiếc các dây:

Liệt dây III khiến sụp mi, lác ngoài, tuỳ nhi giãn, nhìn đôi. Chạm chán trong u cuống não, phình cồn mạch thông sau, viêm não, màng não, u thùy thái dương gây lọt cực. 

Liệt dây IV không chuyển nhãn mong xuống và ra phía bên ngoài được. Lý do thường cũng tương tự trong liệt dây III. 

Liệt dây VI gây lác trong và nhìn đôi, ít có giá trị định khu, gặp trong tăng áp lực nặng nề nội sọ, viêm màng não, tổn thương xoang hang hay mõm xương đá... 

Liệt toàn bộ các dây vận nhãn: nhãn mong bất động gặp mặt trong tổn hại xoang hang (viêm tắc), u đỉnh ổ mắt. 

Mất chức năng nhìn phối kết hợp của hai mắt: để xem sang phải, trái, lên trên, xuống dưới với quy tụ cần phải có sự điều phối vận động cả nhị mắt. Sự điều phối này do một trung điểm kết hợp ở trên các nhân dây vận nhãn chỉ huy. 

Mất chức năng liếc dọc (dấu hiệu Parinaud) là bạn bệnh tất yêu liếc nhì mắt lên trên cùng xuống bên dưới được. Lý do của mất tính năng liếc dọc là có tổn yêu thương vào trung điểm phối hợp liếc dọc (nhân Darkchevitch sống cuống não) thường gặp mặt trong u con đường tùng. 

Mất tính năng quy tụ: fan bệnh cần yếu quy tụ nhì mắt nhằm nhìn mục tiêu tiến lại gần gốc mũi là vì tổn yêu mến trung điểm kết hợp quy tụ Perlia ngơi nghỉ cuống não. 

Mất công dụng liếc ngang (dấu hiệu Foville): bạn bệnh quan yếu liếc nhị mắt sang một bên hoặc cả phía hai bên được, bởi vì tổn yêu mến trung điểm kết hợp liếc ngang Foville bên cần hoặc phía bên trái ở cầu não. 

Nếu vừa mất chức năng liếc ngang, vừa gồm liệt dây III tất nhiên là gồm Foville cuống não. Trường hợp mất tính năng liếc ngang dĩ nhiên liệt dây VI là bao gồm Foville ước não. 

Giật nhãn cầu: khi nhì nhãn ước của bạn bệnh liếc theo mục tiêu lên trên, xuống dưới hoặc quý phái ngang rồi duy trì ở mỗi địa điểm đó 5 giây. Ví như thấy hai nhãn ước từ từ di chuyển sang một phía rồi bất ngờ đột ngột giật cấp tốc trở lại. Hoàn toàn có thể lặp lại những lần giỏi liên tục. Bạn ta biện pháp chiều mà nhãn ước giật cấp tốc để xác minh tính hóa học của triệu chứng này sẽ là sang phải, sang trọng trái, lên trên, xuống dưới, xoay buộc phải hoặc luân phiên trái. Chạm chán trong tổn thương chi phí đình ngoại biên, những cuống đái não. 

Khám đồng tử:

Kích thước: đồng tử người bình thường có hình tròn, đường kính nhỏ dại nhất là 1,5mm và lớn nhất là 8mm (phụ thuộc vào tuổi cùng cường độ ánh sáng). Người thông thường đồng tử hai mắt phần lớn nhau về size khoảng 2-3mm. Ðồng tử giãn to khi trên 3mm: liệt dây III, truyền nhiễm độc atropin, rượu, cocain, trong glôcôm cấp...Ðồng tử co bé dại khi nhỏ dại hơn 1,5mm vày tổn yêu thương giao cảm cổ (hội triệu chứng Claude Bernard Horner), ngộ độc morphine, photpho hữu cơ, nha phiến, pilocarpine. Ðồng tử méo mó chạm mặt trong liệt toàn thể, viêm dính mống mắt. 

Phản xạ điều tiết: đó là một làm phản xạ tự động hóa điều chỉnh form size đồng tử theo độ dài tiêu cự. Lương y cầm một đồ dùng cách bạn bệnh một mét, rồi đưa đầu vật đó lại gần mắt bạn bệnh. Trong quy trình đó quan liền kề hai tiểu đồng của người bệnh xem gồm co nhỏ dại dần lại không. Khi dây III tổn thương thì phản xạ điều tiết bớt hoặc mất. 

Phản xạ ánh sáng: đồng tử mau chóng co bé dại lại khi bị một chùm tia sáng phản vào và giãn nở ra khi tắt mối cung cấp sáng đó. Bác sĩ dùng đèn sạc soi tự phía thái dương vào tới đồng tử người bệnh rồi quan ngay cạnh phản ứng co nhỏ của đồng tử, khi tất cả tổn mến dây III sự phản xạ này bị bớt hoặc mất. Trong trường hợp bức xạ điều tiết còn, tuy vậy phản xạ tia nắng mất, kia là dấu hiệu Argyll Robertson, đặc hiệu trong bệnh dịch giang mai thần gớm (tổn yêu quý củ não sinh tư). 

Dây V (dây thần gớm tam thoa/ sinh ba - trigeminal nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây V chi phối cảm giác ở mặt gồm nhánh V1 nhận cảm xúc nông vùng trán, niêm mạc nhãn ước ổ mắt. Nhánh V2 nhận xúc cảm nông vùng đụn má, niêm mạc hốc mũi, niêm mạc xoang hàm trên, cung răng trên, niêm mạc vòng miệng và bề mặt lưỡi ở nhì phần bố phía trước. Nhánh V3 nhận xúc cảm nông vùng cằm, niêm mạc phía bên dưới khoang miệng, cung răng dưới. Dây V bỏ ra phối chuyên chở (nhánhV3) cơ nhai, cơ chân bướm trong và ngoài, cơ thái dương. Cùng với dây VII, VIII đi ra ở góc cầu tè não. 

Cách khám

Cảm giác: chú ý mất hoặc giảm cảm hứng nhánh V1 (vùng trán) gặp mặt trong u góc ước tiểu não; Zona mặt, đau dây V vô căn... ( xem bài bác phản xạ). 

Vận động: cắm chặt răng cơ nhai nổi rõ, chuyển hàm qua bên bắt buộc bên trái bình thường, nghiến răng cơ thái dương nổi rõ. 

Nếu liệt một bên cơ nhai vị trí kia nhẽo hơn, khi há mồm hàm lệch về bên cạnh bệnh. Còn liệt phía hai bên miệng luôn luôn luôn há ra, ko nhai được, tại sao như vẫn nêu trên. 

Dây VII (dây thần kinh mặt - facial nerve ) 

Giải phẫu chức năng 

Nhân dây VII ở cầu não tất cả hai phần, phần trên phụ trách nửa mặt trên (từ đuôi khóe mắt trở lên) còn nhân phần bên dưới phụ trách nửa phương diện dưới, nhân phần trên được võ não hai bán cầu chi phối, còn nhân phần dưới chỉ được võ não bên đối lập chi phối. Phụ trách vận động những cơ dính da mặt, cơ bám da cổ, xương bàn sút ở tai giữa (dây VII). Dây VII đi qua xương đá nhấn thêm tua phó giao cảm dây VII" chi phối vận động bài tiết của những tuyến nước mắt, đường dưới hàm, đường dưới lưỡi, con đường niêm dịch của mũi và cũng thừa nhận thêm vị giác ở hai phần bố trước lưỡi và cảm giá vòm miệng, cảm hứng nông vùng ống tai xung quanh và vùng da nhỏ dại phía sau vành tai (dây VII"). 

Cách khám 

Quan ngay cạnh thông thường thông thường có sự bằng vận giữa phía 2 bên mặt 

(nhân trung chủ yếu giữa, nếp nhăn mũi má phía hai bên đều nhau, đôi mắt nhắm kín...). Làm một số trong những động tác để làm rõ liệt (nhăn mặt, thè lưỡi, nhắm mắt, kích say đắm đau... ). 

Khám ngày tiết dịch, xúc cảm và vị giác. 

Biểu hiện bệnh lý 

Liệt dây VII trung ương: chỉ liệt nửa mặt dưới bộc lộ như sau: 

Lúc nghỉ ngơi ngơi: nhân trung lệch về bên lành, mối nhăn mũi má mặt liệt mờ. 

Lúc làm cho động tác: khi uống nước rã ra phía mép bên liệt, nhăn khía cạnh thì mép mặt liệt không nhích lên được mà lại chỉ bao gồm mép mặt lành nâng làm cho miệng méo sang mặt lành. Thè lưỡi ra lệch về bên liệt (thực ra vị miệng méo về bên lành). 

Trong phần lớn trường thích hợp liệt tw nhẹ thì cực nhọc thấy sự mất cân đối. Nếu xét nghiệm tỷ mỉ hơn bằng cách bảo bệnh nhân nhắm đôi mắt thật chặt, mặt nào lông mi lâu năm là bị liệt đó là dấu Souques và khi ấy dùng tay vạch hai mí đôi mắt thì mặt liệt dễ hơn bên lành. Lúc hôn mê quanh đó sự mất bằng vận còn bao gồm dấu má bên liệt phập phồng theo nhịp thở, hoặc có thể dấu Pierre-Marie-Foix lúc kích thích hợp đau góc hàm nhị bên. 

Liệt dây VII trung ương thường cố nhiên liệt nửa người cùng bên và không khi nào chuyển sang trọng liệt cứng. 

Nguyên nhân tạo liệt dây VII trung ương: tai trở thành mạch máu não (nhũn não, xuất huyết bán cầu đại não), u não, áp xe hoặc viêm... 

*

Hình 1.13. Liệt dây VII trung ương trái

Liệt dây VII nước ngoài biên:

Là liệt cục bộ nửa mặt (nếu liệt một bên) phải triệu chứng của nó gồm những dấu hiệu liệt dây VII trung ương kèm theo nhị dấu chứng của nửa khía cạnh trên chính là nếp nhăn domain authority trán mặt liệt mờ hoặc mất và mắt nhắm không kín đáo nên chỉ từ nhìn thấy làng mạc trắng hotline là vệt Charles - Bell, thường chuyển sang liệt cứng. 

Dấu hiệu liệt dây VII ngoại biên giả dụ kèm thêm một số dấu bệnh khác cho bọn họ biết vị trí tổn thương: 

Kèm liệt 1/2 người bên đối lập là tổn hại ở mong não (hội chứng Millard - Gübler). 

*

Hình 1.14. Liệt dây VII nước ngoài biên trái  

Kèm dấu hội chứng tổn yêu thương dây V cùng VIII là ở góc cầu đái não. 

Kèm nghe nhức hay giảm xúc cảm vị giác 2/ 3 trước lưỡi, giảm cảm hứng vùng Ramsay Hunt, thô nước mắt, nước bọt bong bóng là tổn thương trong xương đá. 

Nguyên nhân khiến liệt dây VII ngoại biên:Do lạnh, u (u dây VIII) ít khi bởi vì u tuyến sở hữu tai, đái cởi đường, zona hạch gối (đau với nổi nhọt nước vùng Ramsay - Hunt) thường hẳn nhiên điếc tai, viêm màng não vày lao, listériose, ung thư, viêm tai thân ở trẻ em em, bệnh dịch phong, giang mai, gặp chấn thương xương đá, nhũn não vùng mong não, hội triệu chứng Guillain - Barré (thường liệt dây VII nước ngoài biên nhị bên), xơ cứng rãi rác... 

Nếu liệt dây VII ngoại biên hai bên thì diện mạo đờ đẫn, không linh hoạt, nếp nhăn domain authority trán mất, nhai với nuốt cũng khó. 

Dây VIII (dây thần gớm tiền đình ốc tai-vestibulocochlear nerve) 

Giải phẫu chức năng

Dây VIII bao gồm nhánh ốc tai chi phối nghe đi mang đến võ não, củ não sinh bốn sau và thể gối trong; nhánh chi phí đình giữ thăng bởi đi tự vành chào bán khuyên mang đến hạt chi phí đình bên Deiter kế tiếp đến thùy thái dương. 

Cách khám và biểu lộ bệnh lý 

Nhánh ốc tai

Khi đã chắc chắn là ống tai ngoài không biến thành tắc, người thầy thuốc nói nhỏ tuổi cách người bị bệnh 2m, nói khoảng 20 từ, từng từ 2-3 âm. đi khám từng tai một bằng cách bịt tai chưa khám, ko để bệnh dịch nhân thấy được miệng lương y khi nói. Sau đó yêu cầu người bệnh nhắc lại hoặc để bệnh nhân nghe giờ đồng hồ tíc tắc đồng hồ. Chống khám phải yên tĩnh để đánh giá đúng chuẩn mức độ sút thính lực. Khi thính giác của bệnh nhân bao gồm sự khác biệt giữa nhị tai cần tập trung khám mặt nghe yếu trước và cần phân biệt điếc vị dẫn truyền hay tiếp nhận bằng nghiệm pháp đo mức độ nghe sau: 

Nghiệm pháp Schwabach: sử dụng âm sứt 128 (Dao đụng 128 chu kỳ/giây). Gõ vơi âm sứt vào lòng bàn tay rồi đặt cán của âm trét vào ụ xương ráng (nghe mặt đường xương), bình thường nghe được 20 giây.

Nghiệm pháp Rinne: nhằm hai nhánh của âm trét trước loa tai (dẫn truyền mặt đường khí) sau để tiếp cán âm bôi vào mỏm rứa (dẫn truyền con đường xương). Nếu người mắc bệnh nghe thấy (nghiệm pháp Rinne +) thì rất có thể là bình thường hoặc là điếc tiếp nhận. Ngược lại, nếu người bị bệnh không nghe thấy con đường khí (Rinne-) tuy vậy lại nghe được mặt đường xương lúc này thể hiện điếc dẫn truyền.

Nghiệm pháp Weber: mang lại âm thoa xấp xỉ rồi để vào đỉnh đầu hoăc thân trán. Bình thường nghe con đường xương phía 2 bên đều nhau.

Bảng 1.3: Ðánh giác mức độ nghe qua các nghiệm pháp  

Nghiệm pháp 

Bình thường 

Ðiếc dẫn truyền 

Ðiếc tiếp nhận 

Schwabach 

20 giây 

Kéo dài 

Rút ngắn 

Rinne 

Nghe rõ 

Nghe rõ 

Weber 

Cân bằng 

Nghe rõ mặt tai bệnh 

Nghe rõ mặt tai lành 

Tổn yêu quý tai giữa xuất xắc tắc ống tai ngoài thì đường truyền truyền qua xương rõ hơn qua hàng không khí. Ðối với trẻ nhỏ hoặc thải trừ người vờ vịt điếc thì khiến tiếng động bởi chuông, vỗ tay phía sau tai bất thình lình, quan lại sát người bệnh giật mình tuyệt chớp đôi mắt (phản xạ ốc tai - mắt).

Có thể phân biệt hai nhiều loại điếc đó là: điếc trung ương với hội chứng kích mê say (ù tai, giờ đồng hồ kêu vào tai) là những tín hiệu kích thích yêu cầu phân biết với mạch đập, ảo thính chạm mặt trong cồn kinh thái dương, ở bệnh lý khác của não tác động đến thính giác tiếp nhận.

Ðiếc nước ngoài biên: đề xuất phân biệt điếc vày thần tởm hay bệnh tai-mũihọng. 

Xác xác định trí tổn thương:

Tai trong thường cố nhiên tổn yêu đương dây VII. 

Vùng góc ước tiểu não có tương quan đến dây V, dây VII và phía sau là tè não.

Vùng lòng sọ liên quan đến những dây sọ khác.

Các nguyên nhân: bẩm sinh; truyền nhiễm trùng như viêm não, màng não, viêm dây thần kinh, giang mai; lan truyền độc Stretomycin, Quinin ...; sang trọng chấn đáy sọ đặc trưng xương đá; u độc từ nền sọ thường xuyên kèm theo những dây sọ khác cùng bên (cần khám nghiệm tìm ung thư vòm họng) với các vì sao thuộc siêng khoa tai mũi họng.

Nhánh chi phí đình

Rung giật nhãn ước (xem khám vận nhãn): tổn thương mê cung lag nhãn mong nhẹ với ngắn, tất cả cả rung lag ngang và xoay. Thương tổn kích ưa thích mê cung rung đơ nhãn ước về phía tổn thương, ngược lại tổn yêu mến phá huỷ rung giật về bên lành. 

Chóng mặt: người bệnh có cảm xúc các đồ dùng quay bao quanh hoặc cảm thấy fan bị con quay trong không gian. Choáng váng nhiều bệnh dịch nhân hoàn toàn có thể ngã, rất có thể xuất hiện tại biết trước tại 1 động tác nào kia của cơ thể. Các biểu hiện khác tất nhiên như nôn, ai oán nôn, lo lắng.

Dấu hiệu Römberg: yêu cầu bệnh nhân nhắm mắt đứng thắng chụm hai cẳng chân sát nhau, nhì tay chuyển ngang ra phía trước. Nếu người mắc bệnh lảo đảo rồi ngã luôn luôn về một phía, là tín hiệu Römberg. Dấu hiệu này gặp gỡ trong thương tổn huỷ hoại mê cung nên bệnh nhân luôn luôn ngã về bên cạnh tổn thương.

Nghiệm pháp chi phí đình nhằm mục đích phát hiện mất hoặc giảm kích đam mê tiền đình một hoặc hai bên. Gồm những nghiệm pháp sau:

Nghiệm pháp sức nóng (nghiệm pháp Baraney): Bơm nước vào ống tai ngoài, nước lạnh lẽo (gây ức chế) hoặc nước nóng 400C (gây kích thích), đầu người bị bệnh ngả ra phía sau. Sau vài giây xuất hiện rung giật nhãn ước về phía bơm nước trường hợp là nước ấm và về phía đối diện nếu là nước lạnh. Rung đơ nhãn cầu rất có thể kéo lâu năm một hoặc nhị phút, kèm theo khuynh hướng nghiêng mình đối diện với rung giật nhãn cầu.

Nghiệm pháp quay: bệnh nhân ngồi bên trên một ghế quay, đầu hơi cúi về phía trước, đến ghế con quay 10 vòng trong 20 giây, hoàn thành quay thốt nhiên ngột. Bình thường rung đơ nhãn cầu và nghiêng người trung bình 40 giây. 

Nghiệm pháp tìm hễ mắt tư thế: người mắc bệnh nằm đầu chìa thoát ra khỏi bàn và nghiêng đầu về một phía. Ðộng đôi mắt quay chỉ xuất hiện thêm ở tư thế này. 

Có thể nghĩ cho tổn thương tiền đình ngoại biên. Ðộng mắt có thể xuất hiện nay ở nhiều tư thế và thường phối hợp với chóng mặt vơi hoặc không chóng mặt.

Nghiệm pháp năng lượng điện một chiều (nghiệm pháp Banvanic của Babinski): Ðặt một điện rất dương hình tròn trụ đường kính 5mm bên trên tai, một điện cực âm trong tay cùng bên tai. Người bệnh đứng như nghiệm pháp Römberg. Chập mạch điện bất thần với độ mạnh 5-7 mili ampe. Thông thường sẽ xô người về phía cực dương, khá ngửa bạn về phía sau cùng xoay bạn sang phía đối diện. Cường độ cái điện cao hơn không gây phản ứng gì, nghĩa là nghiệm pháp âm tính.

Hội bệnh tiền đình tất cả hai loại là tiền định ngoại biên với tiền đình trung ương. Sự khác biệt cơ bản của hai loại này là triệu hội chứng tiền đình nước ngoài biên bao giờ cũng rõ, còn triệu triệu chứng tiền đình trung ương thường mơ hồ.

Hội chứng tiền đình nước ngoài biên:

Rung lag nhãn ước tự phát sang bên đối diện dần dần mất đi. 

Chóng mặt cùng những náo loạn thăng bằng không đi, đứng được. 

Hay chạm mặt hội chứng Ménière: nguyên nhân do phù nài nỉ hệ tiền đình và rối loạn tuần hoàn khoanh vùng tiền đình của tai trong. Căn bệnh thường sống trung niên nhưng cũng có thể có khi dưới tuổi 20. Ðặc tính của hội hội chứng Ménière là các cơn đau đầu thường phối phù hợp với ù tai và điếc tai nặng nề dần. Từng cơn từ không nhiều phút mang đến ít giờ, kèm bi đát nôn, nôn, náo loạn vận mạch, vã những giọt mồ hôi có thể thấy trong những cơn nặng nề và đôi lúc huyết áp hạ tạo ra cơn bất tỉnh hoặc cơn giật. 

Rung giật nhãn cầu mở ra và nghiệm pháp lệch ngón chỏ dương tính về phía bệnh, rất có thể có nhức nửa đầu vừa phải. Ðiếc tai rất có thể có trước lúc cơn chóng mặt hoặc xảy ra sau nhiều cơn ù tai. Giữa các cơn có 1 thời kỳ bình thường. Càng sau này điếc càng nặng và hoàn toàn có thể điếc trả toàn. Tiền đình nước ngoài biên đa số thuộc bệnh lý của tai mũi họng. Hội bệnh tiền đình trung ương 

Ðối với thần gớm tìm những lý do tổn thương trên nhân. Các triệu hội chứng không điển dường như tiền đình ngoại biên (rung lag nhãn ước không nhanh to gan như nước ngoài biên, chống mặt vừa và lộ diện khi biến hóa tư thế). Thường do các lý do sau: viêm não, xơ cứng rải rác,u não hố sau, thiểu năng tuần hoàn sống nền, bệnh dịch cột sinh sống cổ khiến hẹp những lỗ ngang cản trở lưu thông của tuần hoàn đụng mạch ống sống, cơn cồn kinh thái dương biểu lộ dưới dạng cơn đau đầu (Hội bệnh Barré - Leou).

Xem thêm: Lời Bài Hát Đưa Nhau Đi Trốn

Dây IX (dây lưỡi hầu - glossopharygeal nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Nhân dây IX ở sàn óc thất IV, đi ra ngoài sọ qua lỗ rách ở đầu cuối với dây X, XI và đi ngơi nghỉ trước bên dây X. Dây IX có tác dụng hỗn hợp đó là chức năng vận động chi phối vận động các cơ thành sau họng và cơ khít hầu trên (nắp của thực quản), cùng dây X vận động các cơ nuốt. Chức năng cảm giác: xúc cảm vị giác một trong những phần ba sau lưỡi, phần bên trên thanh quản, vòm họng, vùng hạnh nhân, vòi vĩnh nhĩ cùng, xoang cảnh và quai rượu cồn mạch chủ, cảm hứng nông vùng vành tai ngoài. Công dụng phó giao cảm: chi phối tuyến mang tai, đường nước bọt dưới lưỡi với đám rối màng nhĩ. 

Cách khám 

Người căn bệnh há rộng miệng bên cạnh đó phát âm "A", lương y quan ngay cạnh màn hầu có bằng vận không? Lưỡi gà bao gồm ở đường giữa không? Liệt dây IX có dấu hiệu vén màn, là màn hầu thổi lên khi nói chữ A.

Khám xúc cảm chung sinh hoạt thành sau họng bằng cách dùng tăm bông chạm vào thành sau họng, để xác định có phản xạ nôn không? Khám cảm giác chung ở một phần ba sau lưỡi, tín đồ bệnh há miệng đưa lưỡi ra bên ngoài tối đa, bác sĩ xác định xúc cảm nông và sử dụng hạt muối hạt hoặc hạt mặt đường đặt vào một trong những phần ba sau lưỡi để khám vị giác. 

Biểu hiện căn bệnh lý 

Liệt đối chọi thuần chuyên chở dây IX không nhiều gặp, nhưng thường phối hợp với các dây X và XI khiến liệt hầu họng, fan bệnh bộc lộ nghẹn đặc sặc lỏng; mất phản xạ nôn, có tín hiệu vén màn hầu (nguyên nhân xem ở chỗ dây X). 

Ðau dây IX: hiếm chạm chán ở fan cao tuổi, cơn đau kinh hoàng và kéo dài một vài giây mang lại một phút như dao đâm ở sâu một bên cổ và lưỡi, lan về góc hàm với tai, đương nhiên chảy nước mắt cùng miệng khô. Khi nuốt hoặc đụng vào vòm họng cơn đau rất có thể xuất hiện. 

Dây X (dây thần tởm phế vị - vagus nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây thần kinh X bắt nguồn từ nhân nằm ở vị trí rảnh sau bên của hành não bên phía ngoài nhân trám dưới rồi trải qua lỗ rách nát sau cùng nó phụ trách các tính năng sau: 

Vận động những cơ thành sau họng và thanh quản (cùng với dây IX cùng XI), vận động cơ hoành và nội tạng. 

Cảm giác thân thể: Nhận cảm giác bờ tai ngoài, màng cứng của hố sau. 

Cảm giác nội tạng: Nhận cảm hứng xung quanh họng, thanh quản, phế quản, thực quản, những nội tạng, nắp thanh quản, cảm xúc màng bụng. 

Phó giao cảm: Ức chế nhịp tim, lực teo cơ tim, các chuyển động cơ học và bài tiết dịch trên ống tiêu hoá, điều hoà vận động tuyến thượng thận, tuyến đường tụy. 

Cách khám 

Khám họng: người bệnh há miệng, dùng quy định đề phần sau lưỡi xuống. Nhìn màn hầu nếu bình thường thì 2 bên cân đối. Ví như liệt một mặt thì mặt liệt vòm họng không nâng lên (như rèm cửa ngõ bị đứt một mặt dây - call là tín hiệu vén màn - Vernet). Ví như liệt hai vòm họng thì vòm họng bất động. 

Kích thích bất ngờ đột ngột vào thành họng tìm phản xạ nôn, tìm xúc cảm họng, để ý khám từng bên và so sánh. 

Người bệnh phát âm "A" cơ thành sau của hầu đang khéo dúm lại mặt lành, tạm dừng ở đường giữa. Mặt liệt không có hiện tượng co những cơ thành họng. Hình hình ảnh này y hệt như vén màn (dấu hiệu Vernet) xem thanh quản ngại khi người bị bệnh nuốt gồm di động lên xuống không, nếu gồm kèm theo sặc hoặc ho thì nên phân biệt cùng với nhược cơ. 

Liệt dây X còn rất có thể gây liệt cơ hoành nên tín đồ bệnh cạnh tranh thở, liệt ruột với dạ dày gây bụng chướng lên đầy hơi. 

Phản xạ xoang cảnh: Ép lên xoang cảnh tạo nhịp tim với huyết áp giảm. 

Soi thanh quản: Ðể biết nhánh thần tởm thanh cai quản trên, nhánh này nhận xúc cảm thanh cai quản ở những dây thanh đới, vận động những cơ nhẫn giáp. Liệt một bên dây thần khiếp quặt ngược (dây thần gớm hồi qui) người mắc bệnh nói giọng đôi, gồm khi khó thở lúc rứa sức, soi vẫn thấy dây thanh đới ở tư thế trung gian thân dạng cùng khép. Liệt rễ thần kinh quặt ngược tất cả thể gặp gỡ trong phẫu thuật vùng cổ độc nhất là sát trạng, phình phai cồn mạch chủ, u trung thất. Trường hợp liệt nhị dây quặt ngược gây mất giọng trả toàn, teo kéo lồng ngực, nặng nề thở. 

Tổn yêu quý dây X hay gặp trong tổn thương hành tuỷ như rã máu, tiết khối, u xơ cứng cột bên teo cơ (bệnh Charcot), xơ cứng rải rác, viêm tuỷ thể lan lên (Landry) có nguy cơ tiềm ẩn tử vong khi gồm triệu hội chứng của liệt dây IX, X (xâm phạm mang đến hành tuỷ). Giỏi tổn thương nước ngoài biên như viêm dây thần kinh tiên phát do rượu, bạch hầu, ngộ độc chì, thạch tín; thanh lịch chấn lòng sọ, mổ xoang vùng cổ; viêm màng não; quái đản mạch sinh sống vùng đa giác Willis, phồng quai đụng mạch chủ; choán chỗ: máu tụ, u, áp xe khiến tăng áp lực nội sọ. 

Nguyên nhân liệt dây IX, X là thương tổn lỗ rách nát sau bởi u hoặc viêm.

Dây XI (dây thần kinh gai / phụ -accessory nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây XI có 2 nhánh: nhánh trong nói một cách khác là nhánh hành tuỷ bắt đầu từ cột nhân sinh sống hành tuỷ, dưới nhân dây X vận động các cơ hầu họng, thanh quản. Nhánh ko kể hay còn gọi là nhánh tuỷ cổ đi từ phần bên của sừng trước tuỷ cổ đến đưa ra phối vận hộp động cơ ức đòn cố và cơ thang.

Cách xét nghiệm và biểu lộ bệnh lý 

Nhánh ngoài: thông thường người ngồi tức thì ngắn bao gồm ức đòn nắm nổi rõ, nhì vai cân nặng đối. Ðể fan bệnh xoay đầu về một bên, cơ ức đòn nắm nổi rõ hoặc hoàn toàn có thể dùng tay gửi cằm người mắc bệnh ngược chiều cùng với hướng quay đầu của người bệnh sẽ thấy cơ ức đòn cố nổi rõ rộng là bình thường. Giả dụ liệt nhánh dây XI ko kể thì đầu người bệnh nghiêng về bên cạnh lành, cằm trở lại bên liệt, phần cổ phía trước phẳng, bẫy vai mặt liệt hạ thấp với cơ ức đòn nỗ lực không nổi ro khi chống đối cồn tác. Ðối với cơ thang thì yêu cầu fan bệnh nâng nhì vai lên, bên cơ thang bị liệt bờ cơ thang mờ, xương mồi nhử vai phần trên xa xương cột sống vai xệ xuống. Nếu bác sĩ dùng tay ấn vai người bệnh xuống càng thấy rõ cơ lực của cơ thang yếu hèn hoặc mất. 

Liệt nhánh trong: có các triệu chứng liệt hầu họng. 

Trên lâm sàng thường chạm chán tổn thương các dây thần khiếp sọ IX, X, XI (hội triệu chứng lỗ rách rưới sau). Nguyên nhân thường vì sang chấn hoặc phục hồi sau phẫu thuật vùng cổ. Liệt hành tuỷ, loạn dưỡng cơ, tổn thương đốt sống cổ, u và các tổn yêu mến màng não... 

Dây XII (dây thần tởm hạ thiệt -hypoglossal nerve) 

Chức năng 

Dây XII là dây chi phối vận động 1-1 thuần những cơ lưỡi cùng dưới móng. 

Cách đi khám và thể hiện bệnh lý

Bệnh nhân há mồm, chuyển lưỡi ra. Lưỡi có đưa ra được không? Lưỡi có teo không? có rung những thớ cơ không? Quan liền kề lưỡi bao gồm lệch không?   

Liệt một bên: khi chuyển lưỡi ra, lưỡi lệch về bên bệnh, khi co hẹp lưỡi lệch về bên lành, nửa lưỡi yếu đuối hoặc teo mặt liệt (cần phân minh với liệt dây

VII và nhánh chuyên chở dây thần gớm V bắt buộc hàm dưới bị lệch, dễ dàng nhầm là lưỡi lệch) có thể thấy những thớ cơ rung giật mặt lưỡi liệt. 

*

Hình 1.15. Liệt dây XII nước ngoài biên buộc phải  

Liệt nhì bên: lưỡi không đi lại được, teo lưỡi toàn bộ, nói với nuốt cạnh tranh khăn.

Nguyên nhân 

Tổn thương nước ngoài biên: các bệnh vùng đáy sọ, hố sau như u, viêm màng não, bệnh tình của xương sọ, liệt hành tuỷ, xơ cứng cột bên teo cơ, u sọ hầu, hội bệnh Guillain-Garcin. Liệt tiến triển, nghiện rượu, hội hội chứng Parkinson, bị ra máu hoặc phình hễ mạch ống sống... 

Tổn yêu mến trung ương:

Ở vỏ não: liệt nửa tín đồ và liệt dây XII bên đối diện. 

Các thương tổn rễ thần kinh lưỡi và những đường bó tháp liệt nửa người giao bên (hội triệu chứng Jackson: Liệt dây XII cùng mặt tổn thương với liệt nửa người đối bên) vày tổn yêu quý hành tuỷ. Liệt môi lưỡi hầu trong liệt hành tuỷ tiến triển, xơ cứng cột bên teo cơ... 

Hội triệu chứng giả hành tuỷ: vày nhiều ổ tổn hại nhỏ, rải rác 2 bên bán cầu, bệnh nhân đi lại nặng nề khăn, liệt những dây thần gớm sọ IX, X, XI cùng XII. Lâm sàng bộc lộ giống như tổn thương hành tuỷ, bởi vì đó mang tên "giả hành tuỷ". 

Bảng tóm tắt chẩn đoán vị trí tổn yêu đương và vì sao gây liệt các dây thần khiếp sọ não 1. Ngoại trừ thân não và não 

Bảng 1.4. Ðịnh khu tổn thương những dây sọ ngoại trừ thân não cùng não  

TT

Hội chứng 

Dây 

Biểu hiện 

Ðịnh khu tổn thương 

Khứu giác 

Mất khứu giác 

Phần trước sọ, bên dưới thuỳ trán của não 

Foster -Kenedy 

II 

Teo sợi thị tiến triển mặt tổn thương, phù sợi thị mặt kia 

Chèn xay dây thị giác mặt teo vì khối u hoặc phù não 

Các dây thị trường đoản cú giao thoa mang lại cuống não

II 

Viêm thị thần khiếp một hoặc phía hai bên nhiều đẳng cấp khác nhau.

Hội triệu chứng giao trét thị giác 

Tầng trước hoặc tầng thân sọ 

 

Khe bướm 

Rochon 

Duvignaud

 

III 

IV 

V1 

Mắt bất động, sụp ngươi liệt đồng tử. 

Mất cảm xúc vùng V1 (nhánh

mặt) 

Tầng trước cùng giữa nền sọ 

Thành ngoài xoang hang 

III, IV, VI, V1 

 

Như hội chứng khe bướm, thêm teo thị thần kinh tiên phát 

Tầng trước - thân nền sọ 

GrandenigoLannois

 

V VI 

Liệt vận nhãn bên cạnh và nhức dây V 

Mỏm xương đá 

Hạch Garser P.Lévy 

Ðau tổng thể dây V, cùng với mất cảm hứng và liệt cơ nhai cùng viêm giác mạc nặng 

Tầng giữa, mặt trước xương đá 

Góc cầu tiểu não 

V, VII, VIII 

Ðiếc tiên phát tiếp đến phản xạ giác mạc mất , liệt dây

Góc cầu- đái não 

 

 

 

 

VII nước ngoài biên 

 

10 

Xương đá và Lannois 

VII VIII 

Ðiếc, choáng váng và liệt khía cạnh từng phần.

Hội chứng Lannois: liệt hoàn toàn mặt và chống mặt nhiều 

Xương đá 

11 

Tapia 

XI, XII 

Liệt nửa lưỡi với nửa thanh quản, màn hầu bình thường 

Khu vực bên dưới sọ sau xương chũm 

12 

Lỗ rách rưới sau Vernet

IX, X, XI 

Liệt một bên hầu với thanh quản, cơ thang, cơ ức đòn chũm. Mất cảm xúc nửa hầu thanh quản 

Nửa sau nền sọ 

13 

Lồi cầu rách sau

ColletSicard-

Vernet 

IX, X, XI, XII

Như hội bệnh lồi cầu rách nát sau, thêm teo cùng liệt nửa lưỡi 

Nửa sau nền sọ 

14 

Khoang sau tuyến

mang tai Villaret 

IX, X,

XI, XII

Như hội hội chứng lồi cầu rách sau, thêm hội hội chứng Claude Bernard - Horner 

Vùng cổ gần kề sọ 

15 

Guillain - Garcin 

III cho XII 

Liệt tiến triển một bên, ko tăng áp lực đè nén nội sọ 

Tầng giữa cùng sau sọ hoặc ngoài sọ 

Trong thân não 

Cuống óc

Bảng 1.5. Ðịnh quần thể tổn thương các dây sọ vùng cuống não  

tt 

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh quần thể tổn thương 

Weber 

III 

Liệt vận nhãn thông thường + liệt nửa bạn bên kia 

Chân cuống não 

VonManakow 

III 

Liệt vận nhãn chung, liệt nửa người vận hễ và cảm giác, thông thường có run nửa người 

Chỏm cuống

não 

Benedict 

III 

Như hội bệnh trên + cồn tác tự động bên đối diện không tồn tại liệt 

Chỏm cuống não nhân đỏ 

Claude 

III 

Như hội hội chứng Benedict + hội hội chứng tiểu não nửa tín đồ và không có liệt 

Chỏm cuống óc nhân đỏ 

L’hermitte 

III 

Như hội bệnh Claude + loàn ảo 

Chỏm cuống 

Cầu não:

Bảng 1.6. Ðịnh khu tổn thương các dây sọ vùng ước não  

TT

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh khu vực tổn thương 

Millard

Gübler 

VI, VII 

Liệt vận nhãn quanh đó và khía cạnh kèm liệt giao mặt nửa người. Hoàn toàn có thể có mất cảm hứng nửa người 

Cầu não, chân mong não giữa cầu não ngoài 

Millard cùng tam thoa 

V, VI, VII 

Như hội chứng trên kèm mất xúc cảm nửa mặt bên liệt mặt 

Chỏm xuống cầu 

Foville 

III, 

VI 

Liệt tính năng phối hợp liếc ngang (riêng rẽ hoặc phối hợp 

Cầu não 

 

 

 

hội hội chứng Millard - Gubler) 

 

Raymond -

Cestan 

III, 

VI 

Như hội hội chứng trên kèm mất cảm xúc nửa người, đồng động nửa người, một số trong những động lực múa vờn giao bên. 

Cầu não sau với bên 

Gallé 

III, 

VI, 

VIII 

Liệt mặt, vận nhãn ngoài, điếc với chóng mặt. Liệt nửa người mất cảm xúc nửa bạn (nhẹ) 

Cầu não sau với bên, phía trên 

Hành não

Bảng 1.7. Ðịnh quần thể tổn thương các dây sọ vùng hành não  

TT 

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh quần thể tổn thương 

Avellis 

X, XI trong 

Liệt nửa màn hầu với dây thanh đới + mất cảm xúc nửa fan giao mặt kiểu trống rỗng tuỷ, gồm hoặc ko liệt nửa người 

Hành óc phần sau, sau trám hành. Nhân mơ hồ (nhánh trong XI) 

Schmidt 

X, XI toàn bộ 

Như hội bệnh Avelis + liệt cùng teo cơ thang cùng ức đòn chũm 

Như hội bệnh Avelis, nhưng toàn thể XI ngoại trừ và trong 

Jackson 

X, XI, XII 

Như hội hội chứng Schmidt +

liệt cùng teo nửa lưỡi 

Như hội chứng Schmidt, thanh đới có thể không liệt

Renold 

Revillod Déjerine

XII 

Liệt và teo nửa lưỡi 

Hành não

trước 

Wallenberg 

V, X, XI 

Liệt nửa vòm hầu, dây thanh đới, dây tam thoa mặt tổn thương, mất cảm xúc nửa người giao mặt + thất điều tè não 

Hành não phần bên, tắc hễ mạch tiểu não dưới hoặc đụng mạch hố nhỏ bên hành 

BabinskiNageotte

VIII 

Chóng mặt, liệt giao cảm mắt (Claude Bernard - Horner) , mất đồng động bên tổn thương, liệt vận động xúc cảm bên đối 

Bài viết liên quan